Herma Cuppen (33)

Astrochemica

Werkt bij: Sterrewacht Leiden
Functie: wetenschappelijk onderzoeker
Beroep: astrochemica
Passende opleiding: Scheikunde, Sterrenkunde.

Handige eigenschappen om te bezitten

Interesse in de omgeving om je heen, goed in chemie, goed met mensen om kunnen gaan, sociaal, nieuwsgierig.

Werk en bedrijf

“De Sterrewacht Leiden is een internationaal georiënteerd onderzoeksinstituut. Ik deel mijn kantoor met iemand uit Turkije en iemand uit Brazilië. Er is veel samenwerking tussen onderzoekers wereldwijd. Ik werk in een laboratoriumgroep waar we processen uit de ruimte nabootsen. We bekijken of we onder de omstandigheden zoals die in de ruimte zijn moleculen kunnen vormen. Moleculen zijn heel belangrijk. Koeling van gas gebeurt bijvoorbeeld door middel van moleculen. Ook beschermen moleculen elkaar tegen te veel straling zodat er wolken ontstaan met veel verschillende moleculen. De theorie is dat de moleculen die nodig waren voor het leven op aarde vanuit de ruimte zijn gekomen. Wij willen weten hoe moleculen gevormd worden en onder welke omstandigheden. Onderzoek daarnaar doen we in het laboratorium. Onze groep bestaat uit ongeveer tien man.”

Werkzaamheden
“We werken meestal met een of twee mensen aan een experiment en met één experiment ben je ongeveer een hele dag kwijt. We testen in het laboratorium hoe moleculen kunnen vormen onder invloed van licht of atomen. De resultaten vergelijken we met de moleculen die voorkomen in de ruimte. Deze kun je namelijk waarnemen met een telescoop. Het enige verschil is de tijdschaal. In het lab kunnen we iets in een dag testen terwijl dit proces in de ruimte miljoenen jaren kan duren. Ik probeer deze vertaalslag te maken met behulp van computersimulaties. Er zijn een heleboel computermodellen met aannames over hoe moleculen zich vormen. Wij testen of die aannames kloppen. Verder heb ik veel contact met andere universiteiten. Er zijn periodes dat ik veel reis. Naar congressen bijvoorbeeld, of ik ga op bezoek bij andere wetenschappers om met hen samen te werken of kennis uit te wisselen. Ik reis regelmatig naar een buitenlandse universiteit voor een bezoek en een lezing. Daarnaast houden we ook populaire lezingen voor belangstellenden buiten de universiteit en ik ga ook wel eens bij scholen langs om een verhaal te houden. Ik schrijf ook publicaties in wetenschappelijke tijdschriften waarin ik mijn werk bekend maak. Een belangrijk onderdeel van je evaluatie is hoeveel je gepubliceerd hebt en hoeveel mensen in hun publicaties naar jouw werk refereren.”

Schakel in de verklaring van ons bestaan
“Een van de dingen die ik hoop, is dat we ooit kunnen begrijpen hoe wij hier zijn gekomen. We weten nu ongeveer hoe de aarde is ontstaan, daar zijn we met onderzoek best ver in. Maar hoe komt het dat er leven is, dat er zo enorm veel water en zoveel oceanen op aarde zijn? Ik ben een schakeltje in die zoektocht: een heel klein, maar wel belangrijk schakeltje. Dat maakt het werk voor mij interessant.”

Maatschappelijk belang
“Wat wij doen is van maatschappelijk belang, alleen heb je niet direct resultaat. Toen de laser werd uitgevonden was dit vanuit een zuiver wetenschappelijk oogpunt. Nu gebruiken we de laser voor heel veel toepassingen, terwijl, als hij er nooit was gekomen, we die toepassingen nu ook niet hadden gehad. Kortom, waar we nu mee bezig zijn kan voor later heel belangrijk zijn. Ook al kun je nu misschien niet direct het nut zien, dat betekent niet dat het nutteloos is.”

Studie
“Ik ben scheikunde gaan studeren omdat ik iets met natuurwetenschappen wilde doen. Ik vond het leuk en was er goed in. Mijn vader is chemicus en hij zei altijd: “Wat jij op school doet is helemaal niet wat wij doen.” Dat maakte me nieuwsgierig. Ik ben gaan studeren in Nijmegen. Ik wist dat ik graag iets met kristallen wilde doen. Daar ben ik ook op gepromoveerd in Nijmegen. Mijn man en ik zijn daarna op zoek gegaan naar een onderzoeksbaan in het buitenland. Zo zijn we uiteindelijk in Amerika terechtgekomen en daar ben ik bij toeval in de astrochemie beland. Ik wil nu kijken of ik mijn twee achtergronden kan combineren.”

Doorgroeimogelijkheden
“Nu doe ik onderzoek binnen een groep, de volgende stap zou zijn dat ik een eigen groep begin, met eigen onderzoek en verantwoordelijkheid voor de resultaten. Ik hoop op een vaste aanstelling, want nu heb ik steeds voor een of twee jaar een contract. Je kunt doorgroeien naar universitair docent, hoofddocent en uiteindelijk hoogleraar. Dan zal ik naast het onderzoek ook college gaan geven. Ik heb een cursus gedaan waarbij ik ook een maand voor de klas heb gestaan en maar daarnaast leer je die vaardigheden ook in de praktijk.”

De sociale wetenschapper
“Mensen hebben snel de indruk van wetenschappers dat ze alleen op een kamer zitten en formules uitdenken, maar bij heel veel takken van onderzoek is de samenwerking cruciaal. Er zijn weinig dingen binnen de natuurwetenschappen die je alleen kunt doen. Daarnaast heb je altijd geld voor je onderzoek nodig. Daar moet je nieuwe aanvragen voor schrijven en daarvoor is het belangrijk dat mensen weten wat je doet en wat je hebt gedaan. Dus je moet je presenteren naar buiten toe. Het is daarom belangrijk dat je goed met mensen om kunt gaan en je goed weet te presenteren.”