José Coppens (29)

Natuurkundige

Werkt bij: Nikhef, Radboud Universiteit Nijmegen
Functie: promovenda/aio
Beroep: natuurkundige
Passende opleiding: Natuur- en Sterrenkunde.

Handige eigenschappen om te bezitten

Zorgvuldig, brede interesse, nieuwsgierig, sociaal.

Werk en bedrijf

“Ik werk via de Radboud Universiteit voor Nikhef, het Nederlands instituut voor kern- en hoge energie fysica. Wij houden ons bezig met de elementaire deeltjes. Het instituut werkt samen met meerdere universiteiten in Nederland. Ik zit in het laatste jaar van mijn promotietraject. Dit duurt in totaal vier jaar. Het onderzoek dat ik vier jaar lang heb uitgevoerd, beschrijf ik in een proefschrift waar ik op hoop te promoveren. We werken in Nijmegen met z’n zessen aan dit onderzoek. Een hoogleraar staat aan het hoofd van de groep, dan is er een universitair docent, zijn er drie aio’s (waar ik er een van ben) en een technicus, en soms is er een masterstudent bij het onderzoek betrokken. Met de aio’s en studenten heb ik ook een kantoor. Het is heel gezellig. Je werkt allemaal aan je eigen deel van het onderzoek, maar we weten van elkaar wat we doen. We overleggen veel en als je ergens niet uit komt, vraag je hulp bij elkaar.”

Werkzaamheden
“Ik zit bij ‘experimentele hoge energie fysica’ en doe onderzoek naar kosmische straling. Kosmische straling bestaat uit deeltjes die door het heelal vliegen. Zoals een proton, een kerndeeltje van een atoom. Die worden onder meer gemaakt in de zon. Deze deeltjes vliegen door het heelal en botsen met de atmosfeer van onze aarde. Door die botsingen creëren ze een soort lawine van deeltjes die hier op aarde aankomt. Er zit zoveel energie in zo’n deeltje dat deze zo’n enorme lawine van deeltjes op aarde veroorzaakt. Die deeltjes onderzoeken wij. In Nijmegen ben ik voornamelijk bezig met het analyseren van data die binnenkomt van een groot experiment dat zich in Argentinië bevindt, het Pierre Auger Observatorium voor kosmische straling. Daar werken wetenschappers en technici uit twintig verschillende landen aan hetzelfde onderzoek. Het experiment bestaat uit 1600 meetinstrumenten die we hebben opgesteld op een oppervlak van drieduizend vierkante kilometer, dat is groter dan Zuid-Holland. Om de anderhalve kilometer staat een meetapparaat. Daarmee meten we de deeltjes uit die grote lawines. Ik ga zelf ook regelmatig voor drie of vier weken naar Argentinië om veldonderzoek te doen en de meetapparatuur te controleren. Daarnaast heb ik ook nog een onderwijstaak. Ik geef les aan studenten op de universiteit. Ik help ze bij practica, maar geef ook werkcolleges, bijvoorbeeld sommen oefenen voor een bepaald vak. Ik geef ook les op middelbare scholen. Dit zijn gastlessen over een onderwerp uit de natuur- en sterrenkunde.”

Kosmische straling
“We willen precies weten wat voor deeltjes het zijn, wat de energie is van zo’n deeltje en waar ze vandaan komen. Want we weten dat ze van de zon kunnen komen, maar ze kunnen ook van andere sterren of andere objecten afkomstig zijn. Wij proberen uit te zoeken of ze uit onze melkweg komen of van andere sterrenstelsels, of uit de buurt van hele grote zwarte gaten. Op die manier kijken wij naar het heelal en naar plekken in het heelal waar we nog weinig van af weten. Je kunt een telescoop richten op iets, maar we kunnen dus ook aan de hand van producten uit het heelal analyseren wat er moet zijn.”

Promoveren
“Als ik straks alles wat ik de afgelopen jaren heb onderzocht in een boekje heb geschreven, moeten eerst mijn begeleider en promotor deze teksten goedkeuren. Dan gaat het naar een commissie (manuscriptcommissie) met verschillende hoogleraren die het goed moet keuren. Als alles is goedgekeurd, krijg ik mijn promotie, dit duurt een uur. Eerst vertel ik vijftien minuten lang in heldere taal over mijn onderzoek, zodat iedereen in de zaal het begrijpt. Dan is er een groep met hoogleraren en medewerkers van verschillende universiteiten die mij de rest van het uur gaan ondervragen over mijn proefschrift. Als het uur voorbij is, komt de pedel, een medewerker in toga met grote staf, die drie keer op de grond tikt en roept “hora est”: het is tijd. Dan gaat de commissie zich beraden en als zij vinden dat ik mijn proefschrift goed verdedigd heb, krijg ik de doctors titel.”

Studie
“De studie heet nu natuur- en sterrenkunde. Het bachelor is hetzelfde en daarna kies je een richting, in je derde jaar. Ik heb Sterrenkunde gekozen omdat ik het heelal ontzettend fascinerend vind. Het was thuis ook een hobby, mijn broer is hetzelfde gaan studeren. Maar ik wist het niet meteen, want ik ben nog naar open dagen geweest. Daar bezocht ik Spaans en Natuurkunde op dezelfde dag. Toen dacht ik: een taal is best wel saai om te studeren en bij Natuurkunde ga je formules, die je leert op school, ook echt uitpluizen en in de praktijk brengen. Toen was de keuze snel gemaakt. Na mijn studie heb ik met een beurs nog een jaar Filosofie gestudeerd. Veel grote natuurkundigen waren zelf ook met filosofie bezig, dus het was interessant eens andere teksten van deze mensen te lezen.”

Toekomst
“Ik vind het moeilijk te beslissen wat ik hierna wil. Wil ik doorgaan in onderzoek doen? Maar alleen achter de computer zitten, zie ik ook niet zitten. Werken met leerlingen vind ik erg leuk. Dus ik denk er ook over om docent natuurkunde te worden op een school. Maar ik kan ook het bedrijfsleven in gaan als natuurkundige. Ik weet het nog niet, dat komt later wel.”